Czym jest przyczynienie się poszkodowanego do szkody

Barbara Wojno

W tym przewodniku wyjaśniamy, czym jest przyczynienie się poszkodowanego do szkody, jak sądy je oceniają, w jakich sytuacjach najczęściej występuje oraz co możesz zrobić, jeśli taki zarzut zostanie podniesiony przeciwko Tobie.

Czym jest przyczynienie się poszkodowanego?

Przyczynienie się poszkodowanego to zasada prawna mająca zastosowanie wtedy, gdy uzna się, że osoba poszkodowana była częściowo odpowiedzialna za własny uszczerbek na zdrowiu lub szkodę. Zamiast przypisywać całą winę pozwanemu, sąd dzieli odpowiedzialność między obie strony i odpowiednio koryguje wysokość odszkodowania.

Na przykład, jeśli sąd uzna, że ponosisz 25% odpowiedzialności za wypadek, a całkowite należne odszkodowanie wynosiłoby 40 000 funtów, otrzymasz 30 000 funtów — czyli kwotę pomniejszoną o 25%.

Co istotne, przyczynienie się poszkodowanego zazwyczaj nie wyklucza całkowicie możliwości dochodzenia roszczenia. Zmniejsza wysokość odszkodowania, ale nie pozbawia Cię prawa do wniesienia sprawy.

Czy nadal mogę dochodzić roszczenia, jeśli częściowo zawiniłem?

Tak — w niemal wszystkich przypadkach. Przyczynienie się poszkodowanego obniża wysokość odszkodowania, ale nie eliminuje prawa do dochodzenia roszczenia.

Wiele osób obawia się, że przyznanie się do jakiegokolwiek stopnia winy zniszczy ich sprawę. W rzeczywistości pytanie nie brzmi, czy byłeś całkowicie bez winy, lecz czy zaniedbanie pozwanego było przyczyną Twojego urazu. Nawet jeśli przyczyniłeś się do zdarzenia, nadal masz prawo do odszkodowania za tę część szkody, która została spowodowana winą innej osoby.

Pozwani i ich ubezpieczyciele czasami podnoszą zarzut przyczynienia się taktycznie — licząc na to, że poszkodowany bez zastrzeżeń zaakceptuje niższą ugodę. Jeśli proponowane jest obniżenie odszkodowania, masz pełne prawo to zakwestionować.

Jakie przepisy regulują przyczynienie się poszkodowanego w Wielkiej Brytanii?

Przed 1945 rokiem prawo w Anglii i Walii było znacznie bardziej surowe. Jeśli uznano, że powód choćby w niewielkim stopniu przyczynił się do własnej szkody, mógł zostać całkowicie pozbawiony odszkodowania — niezależnie od tego, jak poważne było zaniedbanie pozwanego.

Sytuację tę zasadniczo zmieniła ustawa Law Reform (Contributory Negligence) Act 1945. Umożliwiła ona sądom podział odpowiedzialności między strony oraz proporcjonalne obniżenie odszkodowania, zamiast traktowania jakiegokolwiek stopnia winy powoda jako całkowitej przeszkody w uzyskaniu rekompensaty.

Obecnie ustawa z 1945 roku stanowi podstawę większości rozstrzygnięć dotyczących przyczynienia się poszkodowanego w sprawach o odszkodowanie za szkody osobowe. Ma zastosowanie m.in. do wypadków drogowych, urazów w miejscu pracy oraz spraw z zakresu odpowiedzialności cywilnej za zdarzenia w miejscach publicznych.

W jaki sposób przyczynienie się poszkodowanego wpływa na wysokość odszkodowania?

Jeśli zarzut przyczynienia zostanie skutecznie podniesiony, sędzia określa procent odpowiedzialności przypisany poszkodowanemu. Ostateczna kwota odszkodowania zostaje następnie pomniejszona o ten procent.

Prosty przykład: wartość roszczenia wynosi 60 000 funtów, sąd uznaje 30% przyczynienia się poszkodowanego, a odszkodowanie zostaje obniżone o 30%, więc otrzymujesz 42 000 funtów.

Przypisany procent zależy wyłącznie od okoliczności sprawy — sposobu, w jaki doszło do wypadku, działań lub zaniechań każdej ze stron oraz zakresu, w jakim Twoje własne zachowanie przyczyniło się do skutku.

Sędziowie oceniają to na podstawie standardu rozsądnego zachowania: co zrobiłaby rozsądna osoba w tych samych okolicznościach?

Jakie są najczęstsze procentowe poziomy przyczynienia?

Nie istnieją sztywne zasady, ale sądy wypracowały przez lata pewne standardowe punkty odniesienia.

W sprawach dotyczących wypadków drogowych jednymi z najczęstszych są sprawy dotyczące niezapiętych pasów bezpieczeństwa.

25% obniżki — gdy zapięcie pasa całkowicie zapobiegłoby obrażeniom.

15% obniżki — gdy zapięcie pasa zmniejszyłoby zakres obrażeń.

Takie potrącenia dotyczą zarówno kierowców, jak i pasażerów. W sprawach dotyczących motocyklistów i rowerzystów podobne argumenty mogą dotyczyć braku kasku.

W każdym przypadku obniżenie odszkodowania musi być proporcjonalne do wpływu tego zaniedbania na powstałe obrażenia — a nie jedynie do samego faktu, że nie użyto sprzętu ochronnego.

Typowe przykłady przyczynienia się poszkodowanego

Przyczynienie się poszkodowanego może wystąpić w niemal każdym rodzaju sprawy o odszkodowanie za szkodę na osobie.

Wypadki drogowe

Niezapięcie pasów bezpieczeństwa podczas wypadku samochodowego.

Jazda z kierowcą, o którym wiedziałeś, że jest pijany lub niezdolny do prowadzenia.

Przekroczenie prędkości lub jazda w sposób, który przyczynił się do kolizji.

Wejście pieszego na jezdnię bez upewnienia się, czy jest bezpiecznie.

Wypadki w pracy

Pracodawca może twierdzić, że nie używałeś zapewnionych środków ochrony indywidualnej.

Pracodawca może twierdzić, że zignorowałeś instrukcje bezpieczeństwa lub szkolenie.

Pracodawca może twierdzić, że używałeś sprzętu niezgodnie z jego przeznaczeniem.

Sądy podchodzą jednak ostrożnie do wysokich potrąceń w sprawach pracowniczych, ponieważ pracodawca ma obowiązek egzekwowania zasad bezpieczeństwa.

Poślizgnięcia, potknięcia i upadki

Pozwany może argumentować, że zagrożenie było wyraźnie widoczne, a mimo to go nie uniknąłeś.

Pozwany może argumentować, że miałeś nieodpowiednie obuwie.

Pozwany może argumentować, że byłeś rozproszony telefonem lub nieuwagą.

Błędy medyczne

Przyczynienie jest rzadsze, ale może wystąpić, gdy pacjent podał lekarzowi nieprawdziwe lub niepełne informacje albo nie stosował się do zaleceń medycznych, co bezpośrednio pogorszyło jego stan.

Jak ustala się przyczynienie?

Ciężar udowodnienia przyczynienia spoczywa na pozwanym, nie na Tobie.

To bardzo ważne. Nie musisz udowadniać, że byłeś całkowicie bez winy.

Druga strona musi wykazać, że nie zachowałeś należytej ostrożności dla własnego bezpieczeństwa.

Druga strona musi wykazać, że to zaniedbanie przyczyniło się do wypadku lub obrażeń.

Druga strona musi wykazać, że szkoda była przewidywalnym skutkiem Twojego działania.

Sąd bierze pod uwagę między innymi zeznania świadków, nagrania CCTV lub wideorejestratora, raporty policji, dokumentację medyczną, zdjęcia miejsca zdarzenia i opinie biegłych.

Warto pamiętać, że również wpisy w mediach społecznościowych mogą zostać wykorzystane jako dowód przeciwko Tobie.

Jak zakwestionować zarzut przyczynienia się?

Nie akceptuj go bez porady prawnej. Ubezpieczyciele często proponują zawyżone procenty.

Zbierz własne dowody. Zdjęcia, dane świadków i dokumentacja mogą wesprzeć Twoją wersję wydarzeń.

Jak najszybciej zasięgnij porady prawnika. Ocena zasadności obniżki zależy od konkretnych faktów.

Rozważ opinię niezależnego eksperta, szczególnie w sprawach komunikacyjnych.

Nie zawieraj ugody pochopnie. Po zaakceptowaniu oferty zazwyczaj nie można wrócić po więcej.

Jak możemy pomóc

W kancelarii Osbornes Law nasi prawnicy specjalizujący się w odszkodowaniach za szkody osobowe mają duże doświadczenie w sprawach, w których kwestionowane jest przyczynienie się poszkodowanego.

Wiemy, jak ubezpieczyciele wykorzystują tę linię obrony do obniżania wartości ugód i wiemy, jak skutecznie temu przeciwdziałać.

Niezależnie od tego, czy doznałeś urazu w wypadku drogowym, w pracy czy w miejscu publicznym, przeanalizujemy dowody, uczciwie ocenimy odpowiedzialność i będziemy walczyć o należne Ci odszkodowanie.

Większość naszych spraw prowadzona jest na zasadzie „no win, no fee” — czyli bez ryzyka finansowego.

Jeśli masz pytania dotyczące tego, jak długo może potrwać Twoja sprawa o odszkodowanie za szkodę na osobie, nasz zespół może udzielić Ci porady już podczas pierwszej konsultacji.

Skontaktuj się z nami, dzwoniąc pod numer 020 4502 8451 lub wypełniając nasz formularz kontaktowy online.

Najczęściej zadawane pytania

Czy przyczynienie się poszkodowanego uniemożliwia dochodzenie roszczenia?

Nie. Nadal możesz dochodzić odszkodowania — zostanie ono jedynie odpowiednio pomniejszone.

Kto musi udowodnić przyczynienie?

Pozwany.

O ile zostanie obniżone moje odszkodowanie?

To zależy od faktów sprawy. Typowo w sprawach o niezapięte pasy jest to 15–25%.

Czy mogę zakwestionować procent przyczynienia?

Tak. Propozycja ubezpieczyciela nie jest ostateczna.

Co jeśli nie miałem zapiętych pasów?

Obniżka ma zastosowanie tylko wtedy, gdy brak pasa rzeczywiście przyczynił się do obrażeń.

Czy można podnieść taki zarzut w sprawach o wypadek przy pracy?

Tak, ale sądy podchodzą do tego ostrożnie.